Қазақстанда коммерциялық ипотекалық несиелерге деген сұраныс айтарлықтай төмендеді.

Сарапшылардың айтуынша, тұрғын үй бағасының өсуі, жоғары пайыздық мөлшерлемелер және жеңілдетілген мемлекеттік бағдарламалардың басымдығы нарықтағы жағдайға тікелей әсер етіп отыр.

Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының мәліметіне сәйкес, 2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша коммерциялық ипотека рәсімдеуге берілген өтінімдер саны 192 мыңға дейін азайған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 20 пайыздан астам төмен көрсеткіш.

Сарапшылар банктердің де несие беру талаптарын күшейткенін атап өтеді. Қазіргі таңда ипотека рәсімдеуге өтініш берген азаматтардың тек әрбір бесіншісінің ғана өтінімі мақұлданады.

Биылғы жылдың бірінші тоқсанында елде жалпы көлемі 438 миллиард теңгеге ипотекалық несие берілген. Алайда бұл өсім негізінен мемлекеттік жеңілдетілген бағдарламалар есебінен қамтамасыз етілген. Ал классикалық коммерциялық ипотека сегменті бір жыл ішінде 53,6 пайызға қысқарған.

Мамандардың пікірінше, нарықтағы өзгерістерге бірнеше фактор әсер еткен. Олардың қатарында тұрғын үй бағасының қымбаттауы, екінші деңгейлі банктердегі жоғары пайыздық мөлшерлемелер және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан (БЖЗҚ) қаражат алу мүмкіндігінің шектелуі бар.

Нәтижесінде тұрғын үй сатып алу-сату мәмілелерінің саны 4,5 пайызға төмендеген. Сонымен қатар ипотекалық несие арқылы баспана алатын азаматтардың үлесі де азайып, өткен жылғы 65,2 пайыздан 51,6 пайызға дейін қысқарған.

Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов ипотекалық нарықтағы баяулауды қабылданып жатқан реттеу шараларының нәтижесі деп бағалады. Оның айтуынша, 1 шілдеден бастап банктер қарыз алушылардың төлем қабілетін бағалау кезінде жаңа талаптарды қолданады. Енді қарыз жүктемесінің коэффициенті азаматтардың ресми табысына сүйене отырып есептеледі.

Сарапшылардың болжамынша, жақын уақытта ипотекалық несиелеу талаптарының жеңілдеуі күтілмейді. Сондықтан тұрғын үй нарығында мемлекеттік бағдарламалардың рөлі арта түсуі мүмкін.